×

×

☰ menu

Thema Energietransitie  Achtergrond

Transitie van de procesindustrie en kansen nieuwe bedrijvigheid

Economische kans en klimaatuitdaging

Zuid-Nederland heeft een unieke kans om de nieuwe economie te demonstreren die ontstaat door verduurzaming van de chemische industrie. ENZuid bundelt de krachten van drie chemische clusters, de maakindustrie, de agro-, ICT- en recyclingclusters, kennisinstellingen en acht triple-helix samenwerkingsverbanden. Met als doel substantiële reductie van CO2 door het aanjagen van opschalingsprojecten in de procesindustrie.

Zuid-Nederland is een bijzondere regio, vanwege de concentratie van de productie van kunststoffen en kunstmest voor Nederland en de rest van de wereld (‘kraakregio’). De regio is ook bijzonder vanwege haar kennis, kunde en toeleverende industrie en de grensoverschrijdende samenwerking met onder andere Zuid-Holland, Noordrijn-Westfalen en Vlaanderen.

Grote bedrijven als DOW Chemical, SABIC, Yara, Cosun, Shell en kennisstellingen als TU Eindhoven, Differ, Maastricht University, Brigthsite, Avans, Fontys en Universiteit van Tilburg bieden innovatieve MKB en scale-ups kansen om schaalgrootte te creëren in ontwikkeling en toepassing van nieuwe ‘groene’ technologie, producten en diensten. De focus ligt op elektrificatie van de procesindustrie, hoogwaardige recycling en inzet van biobased grondstoffen.

Hoe kansen worden omgezet in actie

De komende periode wordt de gemeenschappelijke visie, ambitie en aanpak uitgewerkt in een Manifest. Daarin wordt scherp neergezet wat de kansen voor Zuid-Nederland zijn, de ambities voor opschaling van innovaties en de spin-off naar werkgelegenheid en duurzaamheid. Met een heldere context: grote volumes fossiele grondstoffen die vervangen moeten worden in de chemie in Zuid-Nederland, kansen voor de maakindustrie, consequenties voor infrastructuur en de noodzaak tot samenwerking tussen de grote chemie-clusters in Limburg, Noord-Brabant en Zeeland. Tijdens de online Top-ontmoeting wordt het Manifest vastgesteld en worden de contouren van een actie-agenda besproken.

Tegen het eind van het jaar zal de Actie-agenda 2021-2025 worden gepresenteerd tijdens het Kastelenoverleg. Een agenda met concrete ambities en doelen voor 2025: substantiële hoeveelheden grondstof die vervangen zijn en een concrete hoeveelheid elektriciteit die vergroend is.

De Actie-agenda zal bestaan uit vier actielijnen: Randvoorwaarden, Elektrificatie, Circulariteit en Biobased grondstoffen. Daarbij een overzicht van een aantal kansrijke opschalingsprojecten. Aangegeven wordt wat de kansen voor nieuwe economische activiteit in Zuid-Nederland zijn. Later zullen haalbaarheidsstudies voor de opschalingsprojecten worden geïnitieerd. Hierbij wordt gewerkt aan een scherpe projectdefinitie, met onder meer de concept businesscase. De Actie-agenda kan gebruikt worden voor de werving van substantiële middelen uit het Groeifonds en Europa, en kan als input dienen bij de vorming van een nieuwe regeringscoalitie in 2021. De Actie-agenda biedt tevens onderbouwing voor de diverse discussies met het Rijk over de rol van infrastructuur (elektriciteit, CO2, waterstof en goederentransport) en andere randvoorwaarden voor de ontwikkeling en verduurzaming van de chemie.

Meer informatie via Webinar ENZuid: Energietransitie in de chemie, maakindustrie en agro

Voor meer achtergrondinformatie kunt u het webinar van 26 maart terugkijken met met Jo-Annes de Bat, Anne-Marie Spierings en Arnold Stokking.


- Een korte samenvatting van de webinar.
- En de powerpoint presentatie van Arnold Stokking.

Contact en deelname

Voor reacties of mogelijke deelname aan het programma voor onder meer de onderdelen:
- Elektrificatie
- Recycling / circulair
- Biobased grondstoffen
kunt u mailen naar energie@enzuid.nl

De ontwikkeling van het programma ‘Ketentransitie in de procesindustrie’


Presentatie van het Plan Groene Economie, Nieuwe Economie op 24 juni 2020

In de weken na de webinar is het kernteam van ENZuid in gesprek gegaan met bedrijven, kennisinstellingen, overheden, regionale ontwikkelingsmaatschappijen en andere relevante spelers. Doel was om inzicht te krijgen waar kansrijke opschalingsprojecten mogelijk zijn, welke scale-up bedrijven interessant zijn, wie mee wil werken aan het opzetten van opschalingsprojecten en mogelijke funding. Ook is gekeken naar het business-perspectief voor de maakindustrie, agro, recycling en data-science.

Met experts uit de markt en kennisinstellingen is op 15 mei 2020 in drie online werksessies besproken welke uitdagingen, kansen en knelpunten aangepakt moeten en kunnen worden. Wat zijn kansrijke projecten voor succesvolle - grootschalige - toepassing van alternatieve feedstock en elektrificatie? Wat is de uitdaging? Welke knelpunten staan opschaling in de weg? Welke partijen kunnen een oplossing bieden? Wat zijn de kansen voor MKB en scale-ups? Welke projecten leveren op korte termijn de gewenste impact? Dit leverde een long-list van opschalingsprojecten op. Hieruit wordt een beperkt aantal mogelijke projecten geselecteerd en verdere uitgewerkt. Een project-aanpak op hoofdlijnen wordt gepresenteerd tijdens de online Topontmoeting van 24 juni 2020, die publiek on-line te volgen zal zijn.

De gemeenschappelijke visie, ambitie en aanpak wordt uitgewerkt in een Plan Groene Economie, Nieuwe Economie.

Het Plan ‘Groene Economie, Nieuwe economie; Ketentransitie in de procesindustrie’ wordt op 24 juni gepresenteerd, met de contouren van de Actie-agenda 2021-2025 en een negental opschalingsprojecten. Bekijk deze online top op 24 juni om 15.30 uur via deze webpagina.

Presentatie van de Actie-agenda tijdens Kastelenoverleg eind 2020

Na juni worden de projecten verder ontwikkeld: ambitie, knelpunten / uitdagingen, doelstellingen, aanpak, activiteiten, spelers en globale kosten. Ook wordt de economische kant uitgewerkt: Wat vraagt het om de majeure projecten van de grond te krijgen? Wat zijn de kansen voor nieuwe verdiencapaciteit in de regio? Welke funding zien we vanuit bedrijven, regio, Rijk en Brussel? Een consortium wordt gevormd van bedrijven, financiers, belangenorganisaties, kennisinstellingen en overheden. Mogelijk wordt voor een enkel projectvoorstel een korte haalbaarheidsstudie uitgevoerd. De voorstellen worden gebundeld in de zogeheten Actie-agenda. In het najaar zal de Actie-agenda ‘Ketentransitie in de procesindustrie’ worden gepresenteerd. Deze agenda zal ook aan bod komen op de bestuurlijke top Nederland-Vlaanderen op 4 november 202o.

Speerpunten

Het kernteam Energietransitie in de procesindustrie ontwikkelt de samenwerking in de triple-helix op vier onderwerpen:

Elektrificatie

Diverse processen in de chemische industrie vragen extreem veel energie en leveren een grote bijdrage aan de uitstoot van CO2. Denk aan industriële warmtepompen, boilers en kraakfornuizen. Deze industriële processen kennen een hoge baseload-vraag. De ambitie is ze te elektrificeren, met groene stroom. Het groeiend aandeel duurzame elektriciteit op zee en op land (zon, wind, water, geothermie, ed.) biedt op de middel- en lange-termijn een mooi perspectief. Voorwaarde is dat de kostprijs verder blijft dalen en de CO2-prijs, van met name aardgas, blijft stijgen. Elektrificatie van de industriële clusters in Zuid-Nederland kan alleen met een significante uitbreiding van de infrastructuur en de zekerheid dat de elektriciteit altijd beschikbaar is. Een indirecte vorm van elektrificatie is inzet van groene waterstof.

Recycling / circulair

Een van de missies uit het Klimaatakkoord is dat de industrie tenminste 50% circulair opereert in 2050. Circulariteit begint bij de levensduurverlenging van eindproducten, maar haakt verder op alle ketenonderdelen van het industriële proces. Van belang is dat inzameling van afval, demontage en scheiding (fysische recycling), de-polymerisatie (chemische recycling) en uiteindelijk pyrolyse of vergassing worden opgeschaald. Dit vraagt nieuwe, innovatieve en economisch rendabele nieuwe technologieën, processen en producten. Een uitdaging van de maakindustrie, recyclingsector en ICT!

Biobased grondstoffen

Biomassa wordt nog weinig ingezet als grondstof in de bulkchemie, waar het leeuwendeel van de behoefte aan koolstof zit. ENZuid heeft als ambitie demonstratieprojecten op te zetten, waarin ruwe biomassa en recycled materialen tot tussenproducten worden omgezet en vervolgens in gewenste eindproducten. Uiteindelijk moeten grote volumes kunnen worden verwerkt, tegen acceptabele kosten. De bouw van opwerkingsfabrieken in Nederland en voor satellietsites voor importstromen levert een economisch perspectief voor apparatenfabrikanten (de maakindustrie)!

Randvoorwaarden

Parallel worden knelpunten in bijvoorbeeld wet- en regelgeving, beleid, financiering, infrastructuur en ecosystemen geïdentificeerd. Een aantal zaken wordt reeds aangepakt in andere gremia en overlegstructuren; daar zullen wij op aanhaken. Anders wordt bepaald hoe de bottlenecks kunnen worden overkomen binnen de opschalingsprojecten.